Nie wiem, czy organizatorzy "Zęzy" wzięli sobie do serca gorące zimowe debaty na grupie dyskusyjnej (pl.rec.zeglarstwo.szanty) na temat konkursów na festiwalach szantowych, czy może po prostu sami dostrzegli potrzebę zmian. Dość powiedzieć, że "Zęzowy" konkurs przebiegał według nowych - ba! - wręcz rewolucyjnych zasad. Jurorzy mieli bowiem na bieżąco oceniać występy konkursowiczów, czyli publicznie podawać punktację i ewentualne uzasadnienie swojej oceny. Każdy zespół mógł od każdego z sześciu jurorów otrzymać maksymalnie dwa punkty w każdej z kategorii: muzyka, teksty, sceniczność, styl. Założenia te - jako proste i klarowne od razu przypadły mi do gustu. Wreszcie się okaże - myślałem sobie jadąc do Łazisk - jakim sposobem ci niedobrzy jurorzy wydają werdykt, a przy okazji może człowiek usłyszy ze dwa słowa jakiegoś komentarza o własnej twórczości.

I rzeczywiście. Podczas trwania konkursu okazało się, że jury komentarzy konkursowiczom nie szczędziło. Momentami (zwłaszcza na początku konkursu) występy jury trwały nawet porównywalnie długo z występami ocenianych zespołów. Już wtedy zrozumiałem, że informacja o możliwości zagrania dwóch dodatkowych kawałków na życzenie jury lub publiczności była jedynie... faktem medialnym. No, trudno - jeśli taka miała być cena za interesujące nas komentarze jurorów...

Niestety wspomniane komentarze czasami były albo lekko przydługawe (a co za tym idzie - nudne i dla zespołów, i dla publiczności), albo też cokolwiek przesolone. Jaki jest bowiem cel tego, żeby przez 10 minut publicznie niszczyć młody zespół, który dopiero poznaje arkana sztuki scenicznej? Owszem, jeśli zasłużył, to należało dać mu zero punktów, ale przy tym w kilku zrozumiałych zdaniach udzielić wskazówek, wytknąć błędy, dać zapał do dalszej pracy!

Przypomniałem sobie początki mojego podmasztowania... Gdyby wtedy jurorzy na jakimś konkursie przejechali się po mnie jak ci z Łazisk po niektórych wykonawcach konkursowych, to pewnie rzuciłbym to w diabły i zaczął realizować się w zbieraniu kapsli. Jednak takie osoby jak Leszek Jankiewicz, Bongos czy Przemek Mordalski potrafiły w krótkiej rozmowie, której pewnie dzisiaj nawet nie pamiętają, dać mi odrobinę wiary, że to co robię ma sens. Na "Zęzie" takich uwag ze strony jurorów było jak na lekarstwo.

System oceny konkursowiczów na "Zęzie" obnażył jurorów. Pokazał, jak mało czasami trzeba, żeby popaść w zupełną niełaskę i jak mało znaczącymi szczegółami kierują sie oni przy wydawaniu oceny (np. kolor koszulki). Pokazał nam, terminującym zespołom piosenki żeglarskiej, że jurorzy są takim i samymi ludźmi jak my. A może nawet jeszcze bardziej...

Przykładowo na początku koncertu zostało wyraźnie powiedziane, że oceniany jest ten konkretny konkursowy występ, a nie cały dorobek zespołu. Ucieszyło mnie to, bo wcześniej byłem już na kilku festiwalach, gdzie nie było to takie oczywiste. Natura ludzka jest jednak taka, że lubimy odnosić się do znanych i "oswojonych" sytuacji. Lubimy to, co wcześniej widzieliśmy, słyszeliśmy, poznaliśmy. Dlatego również i na "Zęzie" ten czy ów juror nie wytrzymywał niekiedy i swój komentarz zaczynał od słów: "Felek, znamy się tyle lat, więc Ci dam..." Po takich słowach jakoś trudno uwierzyć, że ocena nie dotyczy owych "dawnych lat", a jedynie usłyszanych przed momentem piosenek. Myślę też, że takie uwagi musiały trochę zdenerwować tych "mniej znanych" uczestników konkursu, nawet jeśli przyznane przy takim komentarzu punkty nie wpłynęły znacząco na ostateczne wyniki konkursu.

Przy ocenianiu punktowym ogłoszenie wyników konkursu na "Zęzie" sprowadzało się właściwie do podliczenia punktów. Szybko i sprawnie. Szkoda tylko, że potem nie opublikowano kart głosowania jurorów. Analizując, kto komu za co dał lub odjął, też można dojść do ciekawych wniosków.

Na podsumowanie powiem, że podziwiam organizatorów "Zęzy" za ich odwagę i determinację, którą wykazali próbując zmienić szeroko rozpowszechnione formuły konkursowe. Bo zawsze trzeba doceniać próby szukania lepszych rozwiązań, niż tylko tolerować sytuację, gdzie jury idzie za kotarę i po jakimś czasie przynosi w teczce zwycięzcę. I nikt nikomu nigdy nie tłumaczy: za co i według jakich zasad. Dlatego warto chyba w przyszłości kontynuować ten trochę niefortunnie rozpoczęty eksperyment. Popieram zatem pomysł oceny publicznej tuż po występie, popieram kryteria oceny oraz kategorie, w których przyznawane były punkty. Nie pochwalam jedynie sposobu komentowania, a także straty czasu, z którą się to komentowanie wiązało. Bo żeby w kilku zdaniach powiedzieć coś rozsądnego i konstruktywnego, trzeba sobie zadać o wiele więcej trudu, niż potrzeba go do pastwienia się nad kimś w kilkuminutowym słowotoku. A jeśli skróciłoby się wypowiedzi jury, to może zostałoby trochę czasu na tzw. "dodatkowe utwory na życzenie"? Kto wie...

Przed "Zęzą" często krzywym okiem patrzyłem na jurorów ze środowiska szantowego. Oni przecież nigdy nie byli zachwyceni naszymi mało stylowymi aranżacjami i niektórymi pomysłami na instrumentalizację piosenek. Dlatego spodziewałem się, że Janusz Olszówka i Wojciech Harmansa obtłuką nam facjaty, aż się gruz na scenę posypie. Szczerze mówiąc byłem nawet na to przygotowany. Za to wiele obiecywałem sobie po obecności w jury pani polonistki. Ta to cię wreszcie doceni - mówili mi znajomi, a ja im chętnie wierzyłem. Zaś po naszym występie, gdy jurorzy kolejno podawali swoją punktację, ja słyszałem wyraźnie dobiegający znad sufitu MDK w Łaziskach rechot Pana Boga: Yasieq i Muzyk dali nam prawie maksimum punktów, za to pani polonistka odjęła nam za wszystko - po równo. I pewnie łatwiej zniósłbym stratę kilkunastu punktów za sprawą dwóch wymienionych powyżej "szanciarzy" niż to, że polonistka wyrwała mi ten jeden punkt za teksty. Cóż, jakoś będę musiał z tym żyć... A morał z przytoczonej tutaj anegdotki ma wydźwięk na wskroś optymistyczny. Dzięki konkursowi na "Zęzie" wyleczyłem się na zawsze z naiwnej wiary w polonistki i - zaprawdę powiadam wam! - nie będę odtąd patrzył krzywym okiem na "szanciarzy" w jury.

Zdjęcie: Kamil "RedNacz" Piotrowski