Do napisania tego krótkiego felietonu zainspirował jeden z wielu podobnych postów, które pojawiają się co jakiś czas się na grupie dyskusyjnej pl.rec.zeglarstwo.szanty i to pomimo informacji zawartej w FAQ grupy, że posty z prośbą o wymiane plików mp3 są niemile widziane. Oto kilka typowych zapytań:  

...czy zna ktoś HUB'y direct connect poświęcone tematyce żeglarskiej? [...]

...czy ktoś wie skąd można zassać mp3 z szantami? [...]

...mam 2,5 Giga mp3 z szantami  - chętnie się wymienię moją kolekcją... [...]

Większość szantowych mp3,  które można łatwo "zassać" z Internetu to pliki muzyczne zamieszczone bez zgody i wiedzy ich autorów - a więc są nielegalne. Rozpowszechnianie ich w tej formie jest nie tylko łamaniem prawa zarówno przez tego, który takie pliki wystawia, jaki tego, kto "ssie", ale co ważniejsze jest zabójstwem dla niewielkiego, bo niszowego rynku szantowo-folkowego. Rozpowszechnianie płyt lub ich fragmentów czy nawet pojedynczych utworów w formie mp3 bez zgody zespołów jest... mówiąc wprost kradzieżą. Ludzie, którzy kopiują mp3 z płyt i wystawiają je na serwery (najczęściej zagraniczne) są bezkarni,  ale co smutne - nie pomyślą nawet chwilki o szantymenach, którzy włożyli wiele pracy i serca w to, żeby te utwory powstały i pojawiły się na płytach.

Wielu internautów uważających się za miłośników gatunku  - "zasysa" szanty bez mrugnięcia okiem, za jednym kliknięciem myszki... bez świadomości, że to zwykła  k r a d z i e ż. Wszyscy jednak wiemy, że ten proceder trwa od dawna, a zespoły (nie wspominając o organach ścigania)  - są bezsilne. 

Z jednej strony to budujące, że internauci chcą słuchać szant i z pasją szukają w sieci tej muzyki. To wspaniale, że lubią szanty... tak bardzo, że chce im się czasem przez wiele godzin ściągać 2-3 gigabajty empetrójek. Z drugiej jednak strony... problem w tym, że taka ilość megabajtów empetrójek z szantami... to są niemal wszystkie płyty, szantowe jakie w Polsce zostały dotychczas wydane... 

Średnie nakłady płyt szantowych w Polsce, to około 1500sztuk (500szt do 3tys). Taki nakład - w zależności od popytu na danego Wykonawcę - sprzedaje się przezśrednio 2 lata (1-3 lat)... w cenie około 30-35zł u pośredników. Jeśli zespól wydaje płytę na własny koszt, to sprzedaje ją najczęściej za 20-25zł za sztukę.  Szybko licząc przy średnio korzystnym układzie planet zespół ma 1000x25zł  w ciagu średnio 2 lat  czyli około 25000zł obrotu. Z tego nalezy odliczyć koszt studia nagrań, tłoczenia, druku okładki, foliowania, pudełka itd. co kosztuje średnio 12.000-20.000zł. Zespoły, które nie mogą sobie pozwolić na zainwestowanie takiej kwoty (a takich zespołów jest większość)... idą po pomoc do "Wydawców-Inwestorów". Wynagrodzenie za swoje zaangażowanie otrzymują najczęściej "w naturze",  to znaczy dostają zwykle od Wydawcy około 200-300 płyt gratis.  Jeśli zepół chciałby mieć więcej płyt dla siebie - musi je najczęściej... kupić od "Wydawcy-Inwestora" i to w najlepszym wypadku po hurtowej cenie.  Ludzi w zespole średnio jest około 5 sztuk... czyli "na głowę" wychodzi średnio po 40-60 płyt. A chciałoby się podarować płytę przyjaciołom, chciałoby się wysłać ją organizatorom imprez, żeby zaistnieć na rynku i zagrać kilka koncertów. Być może chciałoby się wysłać swoje dzieło na przykład za granicę, żeby i tam zobaczono, że w Polsce istnieje coś takiego jak "polska scena szantowa"... chciało by się zarobić parę "denarów" przynajmniej na piwo ... może choć na to wystarczy... ech przydał by się mikrofon...  nowa gitara... struny chociaż... ups... i za salę, w której odbywaja się próby też trzeba by zapłacić... a tu z bebechów szantymena płynie czkawka i bezsilny śmiech :-). Więc po chwili popremierowej (za)dumy znów trzeba - jak ongiś dawni żeglarze czynili -  znów popłynąć na morze... czyli załatwić kilka koncertów i zarobić trochę grosza, żeby pokryć podstawowe zespołowe wydatki.   

Z nielicznymi - acz jak najbardziej chlubnymi - wyjątkami, większość ludzi tworzących zespoły szantowe nie utrzymuje się ze swojej twórczości. Pieniążków z koncertów wystarcza zwykle na tyle,  że nie trzeba dokładać do swojej pasji,  a bawiąc innych, można dobrze samemu bawić się  w weekendy...  Co tu duzo gadać - szantymeni - w większości - tworzą i nagrywają piosenki, bo to kochają... i tyle :-)

Jeśli kiedykolwiek ściągałeś empetrójki z szantami z Internetu, lub kopiowałeś płytę  szantową u znajomego... pamiętaj o tym, że w ten sposób niszczysz rynek muzyki, która kochasz. Byłoby wspaniale gdybyś przynajmniej kupił potem płyty tych zespołów, których piosenki i Ci się spodobały. Tyle możesz zrobić, jeśli chcesz, żeby pełnowymiarowe płyty szantowe nadal się w Polsce pojawiały, jako niezależne autonomiczne wydarzenia artystyczne, a nie jako wkładki reklamowe do kolorowych pisemek. Jeśli miłośnicy szant nie będą kupowali legalnych płyt, to za kilka lat zespoły szantowe będą wydawać (jeśli w ogóle) już tylko single z 3-4 utworami, do tego z obrzydliwą dużą reklamą sponsora na okładce, bo inaczej nie będzie szans nawet na zwrot kosztów nagrania.

Skąd można pobrać legalne mp3 z szantami?

Legalne mp3 można znaleźć bezpośrednio na stronach zespołów szantowych oraz na stronach ktorych autorzy wysilili się, żeby zebrać wszystkie dostępne w sieci legalne mp3.  Polecam na przykład serwis www.zagle.bajo.pl (a konretnie  http://www.zagle.bajo.pl/mp3.php3)

Na koniec pozwole sobie sparafrazować mistrza Konstantego Ildefonsa

         Kochajcie Szantymena dziewczęta i chłopcy

         Kochajcie do jasnej cholery! :-)  

Sssciskam wszyssssstkich zassssysaczy :-)

Maciej "YenJCo" Jędrzejko

***

K.I Gałczyński       Wróbelek

Wróbelek jest mała ptaszyna,

wróbelek istotka niewielka,

on brzydką stonogę pochłania,

lecz nikt nie popiera wróbelka.

Więc wołam: Czyż nikt nie pamięta,

że wróbelek jest druh nasz szczery?!

Kochajcie wróbelka dziewczęta,

Kochajcie do jasnej cholery!

Fotografię zaczerpnięto ze strony:  

http://www.fuw.edu.pl/~michalj/warszawa/lazienki/0307-131819.html