Tematyka piracka w ostatnich kilku latach stała się bardzo popularna. Wdziera się do filmów, piosenek, knajp i gier komputerowych. Czy tak naprawdę wiemy coś więcej na temat piratów ponad to, że miewali drewniane nogi, przepaskę na oku, papugę na ramieniu, a na maszt wciągali Jolly Rogera ??

            Zapraszam do nowego cyklu, w którym przedstawię Wam szczegóły z pirackiego świata. Opowiem o zwyczajach, kodeksach, broni a na koniec przybliżę historię Tortugi, która to owiana legendą pirackich wyczynów oraz przybliżona wizualnie w filmie Piraci z Karaibów stanowi naprawdę bardzo ciekawy element w całej tej opowieści.

            Piractwo - co to wogóle jest? Najkrócej piractwo to rozbój morski. PIRACTWO [łac. < gr.], rozbójnictwo mor., bezprawne akty przemocy (pozbawienie wolności, rabunek) dokonywane na morzu pełnym (Encyklopedia PWN) Zostało ono uznane za zbrodnię  i jest ścigane z urzędu a kary nakłada państwo, na którego terenie piraci zostali ujęci.

Od momentu, kiedy to drogą wodną zaczęto spławiać różne dobra, kiedy wodne szlaki stawały się nowymi kanałami spedycji dla handlu - piractwo rozpoczęło swą historię. Jako zjawisko wsiąknięte w tradycję handlu przetrwało od starożytności do naszych czasów.

            Pierwsze ważniejsze wzmianki o piractwie odnotowują już kroniki rzymskie, w których pojawiają się informacje o flocie Pompejusza, który w 67 r. p.n.e. rozpoczął niszczenie pirackich okrętów na Morzu Śródziemnym. Porządek na tym akwenie trwał do momentu, kiedy Arabowie rozpoczęli swój marsz na Europę i zajęli wybrzeża śródziemnomorskie. Nie dysponowali oni silną flotą i dodatkowo sami akceptowali plądrowanie chrześcijańskich statków. Brak kontroli i silnej ręki na wodzie sprzyjało rozwojowi tego procedru. W basenie Morza Śródziemnego piractwo zostało zduszone dopiero przez Francuzów ok. 1830 roku.

            Kolejne miejsce pirackich działań to wybrzeża Wielkiej Brytanii, Irlandii i Normandii. Wikingowie, bo o nich tu mowa to doskonale zorganizowana grupa przestępcza. Odcisnęli oni swymi działaniami poważne piętno na Starym Kontynencie. Oni to dali początek piractwu na północnych wodach Europy. Ich doświadczenia były wykorzystywane aż do XVII w., kiedy to dopiero wzrastająca w potęgę brytyjska flota wydała zdecydowaną wojnę piractwu.

            Jednym z najbardziej znanych miejsc gdzie piractwo rozwinęło swoje skrzydła to wody Morza Karaibskiego. Na wyspie Tortuga istniała nawet Piracka Republika. Temu zagadnieniu poświęcę osobny rozdział.

            Pomimo wielkich nakładów finansowych morskich mocarstw, pomimo amnestii i jeszcze wielu innych zabiegów piractwo utrzymywało się w doskonałej kondycji aż do XVII w. Decydujący cios piractwu zadała technika - a dokładnie rozwój maszyny parowej i telegrafu.

            Pomimo tego, że obecnie rozwój cywilizacji znajduje się na bardzo wysokim poziomie piractwo funkcjonuje nadal. Np. u wybrzeży Chin bardzo często dochodzi do napadów na małe jednostki pływające.

            Pirat to nazwa ogólnie przyjęta, jednakże ze względu na powód dokonywania grabieży, sposobu dokonywania ataku, czy miejsce pochodzenia funkcjonują jeszcze inne określenia.

1.                  Korsarze - piraci działający na terenie Morza Śródziemnego. Najbardziej znani wywodzili się z północnych wybrzeży Afryki (wybrzeże Barbary). W imię Allacha posiadali zgodę państw muzułmańskich na atakowanie chrześcijańskich statków. Na podobnych zasadach mieli działać korsarze maltańscy, jednak słaba wiara oraz błysk złota odsunęły kwestie idei na plan dalszy.

2.                  Kaprzy - (dziękuje tu komentatorom, rzeczywiście prawidłowa odmiana to Kaper, Kaprów, Kaprzy. poprzednia forma była błędna) to piraci działający na zlecenie rządu jakiegoś państwa. Byli wykorzystywani to atakowania flot handlowych, co wiązało się z osłabianiem ekonomicznym przeciwnika. Każdy z kapitanów kaperskiego statku posiadał glejt danego rządu, dla którego pracował.

3.                  Bukanierzy - to mieszanina narodowościowa Francuzów, Anglików, Holendrów, uciekinierów z Meksyku. Jako piraci działali na Morzu Karaibskim. Zamieszkiwali Tortugę i Jamajkę. Oprócz typowych działań łupieżczych wykorzystywani byli do walki z Hiszpanami.

4.                  Pirat - jak wspomniałem wyżej to definicja ogólna. Pirat w determinantach swojego działania nie miał żadnej ideologii. Plądrowanie statków i przybrzeżnych miast miało w sobie tylko jeden cel - łup.

Wiedząc już, co to piractwo, kim byli piraci, jakie nimi kierowały przesłanki, możemy przenieść się w ich świat i bliżej poznać specyfikę tej jakże ciekawej społeczności.

W następnym odcinku:

Czym był kodeks? Jakie zwyczaje panowały na pirackich statkach i po co komu była na okręcie papuga.

Bartosz 'Bongos" Konopka jest członkiem zespołu Yank Shippers.

Jest autorem tekstów i muzyki takich piosenek jak "Odynie", "Po Złoto", "Piraci", "Gniazdo Piratów".

Wszystkich zainteresowanych cyklem - posiadających ciekawe informację prosimy o kontakt pod adresem mbf@mbf.com.pl

W tekście użyłem grafiki z materiałów promujacych film pt. "Piraci z Karaibów - Klątwa Czarnej Perły" oraz zdjęcie Edwarda Hańczy.